![]() |
[Home] [Databases] [WorldLII] [Search] [Help] [Feedback] [Report an error] [F.A.Q.] |
Pacific Judicial Development Program |
|
|
You are here: PacLII >> Pacific Judicial Development Program >> Benchbooks >> Tuvalu |
|
Te Fakasologa o mea iloto i te Tusi
1 Te
fakanofoga o Tuvalu i lalo o tena Fakavae
1.1 Te
Fakavae o
Tuvalu
1.2 Maga
lasi o te Malo i Tuvalu
2 Vaega Fono i Tuvalu
2.1 Te
Fakatulagaga o Fono i
Tuvalu
2.2 Fakailoga
o Fono o
Tuvalu
2.3 Mea
kola e mafai nete Fono o
fai
2.4 Fakamatalaga
toetoe o Fono
3 Fono Famasino i Tuvalu
3.1 Tulafono
kola e Fakagalue i
ei
3.2 Te Aofaki o
Tino i te Fono Tulafono a
Fenua
3.3 Fakasopoga
ki te Galuega
3.4 Tapalega o te
Famasino
3.5 Mea
kola e mafai nete Fono o
fai
3.6 Auala i te
Faiga
3.7 Te Gana
a te Fono
4 Te Tulafono
4.1 Koga
e Maua i ei a Tulafono i
Tuvalu
4.2 Te
Fakavae
4.3 Tulafono
Lasi kola ne Faite nete
Palamene
4.4 Tulafono
mai ikuga a Fono Maluga
4.5 Tulafono kola
e Talia ke
Fakagalue
4.6 Faigamea
faka-Tuvalu
5 Ko Mau a Tino e Fai i te Fono
5.1 Sea
te uiga o te pati
mau?
5.2 Vaega Mau
5.3 Ko Fakanofoga
Taua ki
Mau
5.4 Toe
Fakamanatua te
Mafaufau
5.5 Te
Mau mai i
Tamaliki
5.6 Te
Mau a te
Avaga
5.7 Ko Mau e
Fakamasei ki te tino
molimau
5.8 Tino
Sala e Siliga atu i te
Tokotasi
5.9 Te
Fakapatonuga o te Tino
Sala
5.10 Fakatalitonugina
mo te
Fakatuagina
5.11 Mau
Pelo
B KO AMIOGA MO FAIGA I TE FONO
1 Amioga
mo Faiga e Fai i te Fono
1.1 “Fai
Fakalei mo te Tautua mo te
Fakamaoni”
1.2 “Fai
te Mea Tonu”
1.3 “Faiga
masani
katoa”
1.4 “I
tua atu o te Tulafono mo faifaiga
faka-Tuvalu”
1.5 “Seai
se mataki io me fapito, osooso io me loto masei”
2 Faiga
o te Fono
2.1 Fakatokaga
ki te
Keisi
2.2 Fakanofoga
a te Feitu tela e tu ki ei te Tagi e isi se Olotou Saolotoga ke Fai olotou
mau.
2.3 Faiga i
te
Fono
2.4 Fakatumau
te Malu o te
Fono
2.5 Fesokotakiga
iloto i te Fono
3 Galue Fakatasi e pela mese Potukau
1 Mea kola e mafai nete Fono Tulafono a Fenua i te feitu tau te Agasala Ofa Tulafono
2 Agasala
3 Te
Faiga i Agasala Ofa
Tulafono
4 E Ave
Pefea te Keisi ki te Fono
4.1 Te
Tiati
4.2 Te Pepa
Kami ki te Fono
5 Te Taimi Muamua ki te Fono
5.1 Te
Tino Sala e seai sena
Loia
5.2 Te Feitu
e Avake ne ia te
Keisi
5.3 Te Loia
a te Tino
Sala
5.4 Aumai ki
te Fono ke Tali ki te
Tiati
5.5 E Talia
ne ia tena
Tiati
5.6 Talia ne
ia tena Tiati i te
tusi
5.7 Manafai e
se Talia ne te Tino Sala tena Tiati
6 Te Fakamasinoga
6.1 Tino
Sala tela e seai sena
Loia
6.2 Te Feitu
e Avake ne ia te Keisi ki te
Fono
6.3 E Seai se
Keisi ke taligina nete Tino
Sala
6.4 Fakamatalaga
a te Feitu e tu ki ei te
Keisi
6.5 Te
Fakaotiga o te Keisi
7 Fakapatonuga o te Agasala
7.1 E
se Se ke Oko ki te Taimi e Fakapatonu i
ei
7.2 Te Tiute mo
te Tulaga o te Fakapatonuga o te
Agasala
7.3 Nea
Mea e Tau o
Fakapatonu
7.4 Puipuiga
i Lalo i te Tulafono
8 Faiga o te Ikuga
8.1 Fakanofoga
kola e Fakatakitaki ki ei te Faiga o te
Ikuga
8.2 Faipatiga
8.3 Te
Faiga o te
Ikuga
8.4 Tukuga o
te Ikiuga
9 Fakasalaga
9.1 Fakanofoga
Taua ki te Faiga o te
Fakasalaga
9.2 Vaega
kola e Mafai o Pokotia i ei au Fakasalaga
9.3 Te Fakasologa i te Faiga o te Fakasalaga
9.4 Vaega Fakasalaga
10 Toe Tagi mo te Iloiloga
10.1 Saolotoga
o Toe
Tagi
10.2 Tiute o
te Famasino o te Fono Tulafono a Fenua
10.3 Tiute o te Kilaaki o te Fono Tulafono a Fenua manafai e fakamau te toe tagi
10.4 Toe Iloiloga
11 Manafai e fai ne koe te Keisi o tamaliki kola e seki katoa olotou tausaga
11.1 Te Mafai i Agasala Ofa Tulafono i Tino Sala kola e seki oko olotou tausaga
11.2 A te Tino Sala tela Seki oko ona tausaga e Manakogina ne ia te Tausi, Puipui io me Atafai
11.3 Auala e Fakatakitaki manafai e fai ne koe te keisi o tino kola seki katoa olotou tausaga
11.4 Fakasalaga o Tino kola e seki katoa olotou tausaga
Tulafono
Lasi Fakasala Ofa Tulafono (Napa 8)
Sekiseni
167(d) Kona kae fai uiga se
tau
Sekiseni
169(n) Fakamatakutaku tino mo te pati
mafa
Sekiseni
170 Kona kae se maua o tausi tena
foitino
Sekiseni
237 Lima
oko
Sekiseni
269 Kaisoa o manu eva io me ko manu
sasale
Sekiseni
270 Kaisoa io me ko te fakamaseiga o
ika
Sekiseni
272 Kaisoa io me fakaseai o lakau lasi mo lakau foliki, fanatu loa pena
Sekiseni
273 Kaisoa io me fakamasei te
pui
Sekiseni
274 Kaisoa o te io me ofa/fakamasei fuaga o lakau mo lakau
kaina
Sekiseni
275 Kaisoa io me Ofa a mea ne fakatu iluga i te laukele
Tulafono
Lasi mo te Nofo Lei (Napa 9)
Sekiseni
25 Fanofano mo mea makaikai i koga e saoloto i ei a
tino
Sekiseni
28 Te Fusuga tela e seki talia i lalo i te tulafono
Tulafono
Lasi o Mea Fakateletele 1983 (Napa 71)
Sekiseni 13 Fakatelele kae seai se pepa fakateletele
Sekiseni
14(3) Se tautali ki fakanofoga o te pepa fakateletele
fakaakoako
Sekiseni
20 Fakateletele kae se
fakaeteete
Sekiseni
22 Puke te mea fakateletele e aunoa mo se taliaga
Sekiseni 23 Fakateletele kae ko te mafai o fakatele ko se katoatoa ona ko ana meainu malosi ne inu io me ko vailakau malosi ne fakaoga
tulafono foliki 7(1), (2), (3) Tulafono Foliki o Mea Fakateletele, Fakateletele Makini
Sekiseni 27 Agasala ilalo o te Tulafono Lasi o Mea Faketeletele kola e seai ne fakasalaga fakapitoa kia latou
Tulafono Lasi o Meainu Malosi (Napa 69)
Sekiseni
98 Vale iloto i koga inu kola
laisene
Sekiseni
99 Ave a meainu ki tamaliki seki katoa ona tausaga
Sekiseni 99(3) Tino seki katoa ona tausaga e inu i koga inu kola laisene io me i koga kola e saoloto i ei a tino
Sekiseni
101(2) Ita mana liakina ne ia koga inu kola ne
laisene
Sekiseni
105(1)(a) Nofo mo te mea makaikai fakamataku i fale laisene
Sekiseni
105(1)(b) Nofo mo mea makaikai fakamataku kae
vale
Sekiseni
118 Inu meainu malosi i koga kola e tapu e saoloto i ei a tino
Agasala
kola e masani o fai nete Fono Famasino
Tumau:
Tulafono Lasi Fakasala Ofa Tulafono (Napa 8)
Sekiseni
182 Ulu
Liisi
Sekiseni
238 Fakapakia tino
Sekiseni 240(a) Lima oko mo te mafaufauga o fai te agasala maluga io me taumafai ke sao io me ke moa e puke a ia io me loka
Sekiseni 240(b) Lima oko, ita ma puke, teke ki pulisimani
Sekiseni 240(d) Lima oko, ita ma puke io me teke ki te tino ela e fai te galuega io me fesoasoani
Sekiseni 240(e) Lima oko ki sose tino tela e fai ne ia se galuega tela e talia mai lalo o te tulafono
Sekiseni 254 Kaisoa
E TAGI
I VA O TINO
1 Fakatomuaga
2 Mea
kola e mafai o fai nete Fono i tagi i va o tino
3 Auala i te
Faiga o Tagi i va o Tino
3.1 Faiga
o te
Fonotaga
3.2 Pepa
Kami o Tino Molimau ke Vau ki te Fono
3.3 Manafai a Feitu kola ki Tagi e se olo atu ki te Fono
3.4 Te Fonotaga
4 Mau ki te Fono
4.1 Tiute
o
Fakapatonu
4.2 Te
Tulaga e Fakapatonu i ei
5 Ikuga
5.1 Fakatakitakiga
o te Faiga o te
Ikuga
5.2 Filifiliga
o te
Ikuga
5.3 Auala ne
fakatoka ke Tautali kiei ma fai te
Ikuga
5.4 Fakatonuga
5.5 Tukuga
o tau Ikuga
6 Feagaiga
6.1 Sea
te
Feagaiga?
6.2 Vaega
taki tasi o te
Feagaiga
6.3 Lotomaliega
6.4 Te
Mea e tuku o fesuiaki mo te
ofo
6.5 Mafaufauga
ke Faite se va lei i lalo o te Tulafono
6.6 Malosi
6.7 Tulaga se katoatoa iloto i te Feagaiga tela ko se Mafai ei o Fakagalue
6.8 Soli
te
Feagaiga
6.9 Mea
kola e fakatagi ki te Fono manafai te feagaiga e se
fakataunu
6.10 Faiga
o te Ikuga i Keisi tau te Feagaiga
7 Sega ki te sua Tino
7.1 Te
Sega ki te fakatamala
7.2 Te Faiga o te
Ikuga i Keisi o mea tau fakatamala
8 Toe Tagi mo te Iloiloga
8.1 Toe
Tagi
8.2 Iloiloga
o Ikuga
1 Mea
kola e Mafai nete Fono o fai i Keisi o te
Kaiga
2 Avaga
2.1 Fakataputapuga
i te Faiga o
Avaga
2.2 Tukuga o
te Laisene Fakavave ki te faiga o te
Avaga
2.3 Te Faiga
o te Fonotaga ki te Laisene Fakavave
2.4 Fakalavelave
Masani
3 Talaga o te Avaga
3.1 Mea
kola e mafai o fai nete Fono Tulafono a Fenua
3.2 Pogai kola e
mafai ei o Tala te Avaga
3.3 E Ave pefea
te Keisi i te Talaga o te Avaga ki te
Fono
3.4 Fakamasinoga
3.5 Tukuga
o te Fakatonuga o te Talaga o
Avaga
3.6 Fonotaga
kola e tau atu ki
ei
3.7 Te
Fakasologa o mea e tau o fai i te Talaga o
Avaga
3.8 Saolotoga
o Toe Tagi
4 Fakanofoga o Tamaliki
4.1 Te
Tulafono Lasi ki te Talaga o Avaga mo nisi mea tau avaga (Napa
21)
4.2 Te
Tulafono Lasi ki te tausiga o Tamaliki (Napa
20)
4.3 Mea ke
aofia i te Filifiliga a te
Fono
4.4 Tuu a
Tuvalu mo te Fakanofoga o Tamaliki
4.5 Te Faiga o te Fakatagi ki te Fakanofoga o te Tamaliki
4.6 Te Fonotaga i se taimi fakavave
4.7 Te Fonotaga Fakaoti
4.8 Fakatonuga kola e tau o Fai
4.9 Mea kola e fakaaoga i te faiga me koi e fakanofo ki ei a tamaliki
4.10 Fakamafuliga o te Fakatonuga
4.11 Toe Tagi
5 Kope Fakatauavaga
5.1 Te
Faiga o te Fakatagi i te vaega o kope o
Tauavaga
5.2 Fakatonuga
ki te vaega o kope
Fakatauavaga
5.3 Fakamafuliga
o te Fakatonuga
6 Tausiga
6.1 I
lalo i Fonotaga i te Talaga o Avaga
6.2 Tulafono Lasi
o Tupe mo Tausi (Napa 4)
6.3 Te Faiga o te Pepa Fakatagi fai se Fakatonuga ke Tausi Ilalo i te Tulafono Lasi o Tupe mo Tausi Kaaiga (Napa 4)
6.4 Pogai
kola ka mafai ei o fai se Fakatonuga ke
Tausi
6.5 Te Pepa
e Fakamau i ei te Faiga o te
Tausiga
6.6 Fakagaluega
o te Fakatonuga ke
Tausi
6.7 Fakamafuliga
o te
Fakatonuga
6.8 Toe
Tagi
PEPA FAKAPIKI 1 FOMU E FAKAAOGA I AGASALA OFA TULAFONO
1. Tiati
2. Pepa Kami o te Tino Sala
3. Pepa Tauto i te Avega o Pepa a te Fono
4. Pepa Fakamaoni ke futi te tino sala
5. Pepa Kami ki te Tino Molimau
6. Pepa Fakamaoni o te Fakasalaga
7. Pepa Fakamaoni ke tausi te tino sala
8. Pepa ke tausi te feagaiga (me isi io me seai se tino io mese mea ke fakapatonu ki ei)
9. Pepa Fakamaoni o te Fakasalaga (mana fakasala tupe kae se oti io me se togi kae ke pei ki te falepuipui)
10. Fakailoaga me toe tagi
$ PEPA FAKAPIKI 2 FOMU I TAGI I VA O TINO
1. Pepa Kami i Tagi i Va o Tino
2. Fakamatalaga o te tagi - Kaitalafu
3. Fakamatalaga o te tagi – Se fai te mea tela e tau ona ko te tiute
4. Pepa Tauto i te avega o te pepa
5. Pepa kami ki te Fono i tagi i va o tino
6. Fakailoaga o te Toe Tagi
PEPA FAKAPIKI 3 FOMU I KEISI TAU TE KAIGA
1. Fakatagi ke tala te Avaga
2. Fakailoaga o te Fakatagi – Fakanofoga o Tamaliki
3. Fakailoaga o te Fakatagi – Tausiga
4. Pepa kami
5. Pepa Fakamaoni i te Avega
6. Pepa Fakamaoni i te Avaga
7. Tali
1 Fakasologa
o
Keisi
Kaiga:
Talaga o te
Avaga:
Kesia
Martin v Graeme Leigh Martin 2/03 (Apelila
2003)
Toe
Tagi:
Liteli
Filipo v Manatu Pulela 26/03 (Setema
2003)
Fakanofoga
o
Tamaliki
Faalo
Liai v Puatalo Pasama 39/03 (Setema
2003)
Ofa
Tulafono:
Fakavae o
Tuvalu:
Manase
Lotonuu v R 24/03 (Setema
2003)
Toe Tagi mai te Fono Famasino:
Fakasalaga – Tino
seki matua: mea ke aofia i te
filifiliga
Kalisi
v R 6/02 (Fepuali
2003)
Tuaga
v R 5/02 (Fepuali
2003)
Fakasalaga – Vaega
valevale:
Eti
Opeta v R 4/02 (Aokuso
2002)
Pou
v R 3/02 (Apelila
2003)
Fakasalaga –
Fakateletele kae seai se Pepa
Fakateletele:
Tianamo
Savave v R (iloto i te keisi o Pita v R 2-4/02)
3/02
Melo/Vaito
v R 1 & 4/02 (Fepuali
2003)
Fakasalaga
– Inu
kava:
Lausaveve
v R 5/02 (Fepuali
2003)
Fakasalaga
– Fakateletele: Sala mua:
Viliamu v R 2/03 (Apelila 2003)
Fakasalaga – Tulafono o te Toe Fakalei akega o te Olaga o te Tino
Lisale v R 3/03 (Apelila 2003)
Fakasalaga – Te se o te fakasalaga manafai e se togi te sala tupe:
Viliamu v R 2/03 (Apelila 2003)
Lisale v R 7/03 (Setema 2003)
Toe Tagi – Fakanofoga o te faiga o te fakasalaga:
Tasi Togiga v R 8/03 (Setema 2003)
Toe Tagi – Keisi kola e se mafai nete Fono o fai ona me ko fakatapu nete Tulafono:
Manumanu Fatiga v R 5/05 (Setema 2003)
Toe Tagi – Fakateletele kae ko se mafai o fakateletele ona ko ana mea inu malosi ne inu – E seai se keisi a te tino sala:
Lisale v R 1/03 (Fepuali 2003)
Feagaiga
Kauvaka – Tupe togi o taui e pela mo fakanofoga o te feagaiga – Togi o taui a te tino galue:
Alpha Pacific Navigation Ltd v Administrator of Native Estates 30/03 (Setema 2003).