PacLII [Home] [Databases] [WorldLII] [Search] [Help] [Feedback] [Report an error] [F.A.Q.]

Pacific Judicial Development Program


You are here: PacLII >> Pacific Judicial Development Program >> Benchbooks >> Samoa

PJDP Benchbook - VAEGA 8 APPEALS

[Download RTF version]

VAEGA VIII


TALOSAGA APILI

1. Aia Tatau e Talosaga ai Faasaga i se Faaiuga


Soo se itu auai i soo se taualumaga e iai lana aia tatau e talosaga apili ai faasaga i so'o se fa'aiuga tumau a le Faamasinoga, vagana ai mea nei:

E leai se aia tatau e talosaga apili ai faasaga:

• I se poloaiga le tumau ua faia i lalo o ss49 po o le 50;

• I se poloaiga mo tupe totogi i lalo ole s72(2);

• I solitulafono i lalo o le s75;

• I se fa'aiuga ua faia i lalo ole s11(5) (c) o le Tulafono o Fono a Nu'u 1990.


Silasila i s76(2) ma le s11(6) Tulafono o Fono a Nu'u 1990



2. Pule a le Faamasinoga


2.1 Faatagaga e Talosaga Apili ai

E mafai e le Peresetene e se'ei toatasi ona tu'u atu se fa'atagaga po o le le tu'uina atu o se fa'atagaga e talosaga apili ai.


2.2 O le Talosaga Apili

O le'a mafai e le Faamasinoga ua fofogaina se talosaga apili ona:

• Faaleaoga le talosaga apili;

• Talia le talosaga apili;

• Fa'ataatia ese pe suia le faaiuga tumau ua faasaga iai talosaga apili;

• Faia se poloaiga e faatatau i tupe totogi ua ia lagona ua talafeagai.


E ono mafai ona fa'aleaoga e le Faamasinoga le talosaga apili i luga o le talosaga a soo se itu auai pe'afai ua le fa'atinoina ma le sogasoga e le ua talosaga lana apili po o le le o'o ane o le ua talosaga apili i le taimi tu'upoina mo le fofogaina o lana talosaga apili.

3. Uiga o Faaiuga o Talosaga Apili


3.1 Faatagaga e Talosaga Apili ai

Pe'afai ua le taliaina le talosaga mo se faatagaga e talosaga apili ai, ua muta ai loa ma taualumaga ma avea ai le uluai fa'aiuga a le Faamasinoga o le fa'aiuga tumau.

E mafai e le Peresetene ona faia se poloaiga faatatau i le totogi o le Faamasinoga po o tupe totogi i se itu auai.

Pe'afai ua tu'u atu se fa'atagaga e talosaga apili ai, e ono mafai e le Peresetene ona faia se poloaiga e fa'ata'atia ese ai le uluai fa'aiuga.


3.2 O le Talosaga Apili

O le fa'aiuga a le Faamasinoga ua fofogaina le talosaga apili e tumau ma o le muta'aga lea o taualumaga.


4. Fa'atagaga e Talosaga Apili ai


4.1 Fa'agasologa o le Talosaga

Matafaioi a le ua talosaga

O le ua talosaga ia:

• fa'atoai lana talosaga i totonu o le 21 aso mai le aso o le ulua'i fa'aiuga. Pe'afai ua faataga e le Peresetene se taimi faaopoopo e faatoai ai se talosaga apili, e tatau ona faia sea talosaga apili ia le sili atu ma le lua masina ina ua tuanai le lauina o le uluai fa'aiuga;

• totogi le totogi fuapauina faatasi ai ma le malu puipuia o le talosaga apili i le aso ua faatoai ai le talosaga apili;

• tatau ona fa'aalia po o le talosaga apili o lo'o sailia ai se faatagaga e faasaga i le faaiuga atoa pe na o se vaega o le uluai faaiuga.



Matafaioi a le Resitara

O le Resitara e:

• na te fa'ao'o atu i isi itu auai uma ata o le talosaga mo se faatagaga e talosaga apili ai;

• na te fa'aoo atu i le ua talosaga tali tetee faasaga i le talosaga mo se faatagaga e talosaga apili ai;

• saunia ma fa'aoo atu i le Peresitene:

• se fa'amaumauga atoa o taualumaga na faa mafua mai ai le talosaga mo se faatagaga; ma

• molimau uma na tuuina mai i le uluai fofogaina e le Faamasinoga.



Matafaioi a Itu auai ua Tetee

O itu auai taitoatasi ua manatu e tetee atu i le talosaga mo se faatagaga e tatau ona faatoai a latou tali i totonu o le 21 aso ina ua tuanai le aso na mauaina ai le ata o le talosaga mo se faatagaga e apili ai.


4.2 O le Fofogaina

O le talosaga e fofogaina e le Peresitene e seei toatasi.

E faafofogaina itu auai uma ma e ono mafai ona faia ni lauga.

E le tatalaina atu taualumaga i tagata lautele.


5. O le Talosaga Apili


O le talosaga apili e fofogaina e se Faamasinoga e aofia ai le Peresitene ma ni Faamasino se to'alua o le Faamasinoga o Fanua ma Suafa ina ua tuanai le tuuina atu o le faatagaga e talosaga apili ai.

O le'a iai i le Faamasinoga ua fofogaina le talosaga apili malosiaga fa'a-le-tulafono uma o le Faamasinoga o Fanua ma Suafa.

O apili ta'itasi uma o le'a faia i le auala o le toe fofogaina:

• E mafai e Faamasino ona fofoga po ua na o se vaega po o le uluai fa'aiuga atoa, e faalagolago lava i le mea ua faatagaina i le talosaga mo se faatagaga e talosaga apili ai;

• E mafai e Fa'amasino ona faatino la latou pule faa-faamasinoga i lenei mataupu.


O le faaiuga a le Faamasinoga ua fofogaina le apili o le faaiuga tumau lea ma taualoaina.

6. Mafuaaga o le Talosaga Apili


O le faatagaga e talosaga apili ai e ono mafai ona faavaeina i se tasi o mafua'aga nei:

• Ua maua mai ni molimau patino fou talu mai le faamasinoga, ae sa le'i silafia muamua e le ua talosaga, po o sa le ono mafai ona tuuina atu i le suesuega;

• Ua nofo sala le itu ua manumalo ona o se amioga sese faatatau i le suesuega, e pei ona ua aafia ai le fa'aiuga o le faamasinoga;

• Ua nofo sala se molimau ona o se amioga sese faatatau i le suesuega, e pei ona ua aafia ai le faaiuga o le faamasinoga;

• Na faia e se sui po o se ofisa o le Faamasinoga se sese po o na ia faia se amio sese faatatau i le suesuega ma ua aafia ai le faaiuga o le faamasinoga;

• Sa leai se pule a le Faamasinoga na te faia ai le faaiuga tumau po o le Poloaiga;

• Ua sese le faaiuga po o le Poloaiga i le tulaga faa-le-tulafono po o le tusa ai ma le aganuu ma le agaifanua;

• O le faaiuga po o le Poloaiga ua aliai manino lona fa'ataute'e i le mamafa o molimau na tuuina atu i le suesuega.


E ui lava i mafuaaga ua ta'ua atu i luga, e ono le tatau le tuuina atu o se faatagaga e talosaga apili ai, vagana ua manatu le Peresitene e faapea o se sese matuia po o le aveeseina o le amio tonu na tupu.

Silasila i le s79











PacLII: Copyright Policy | Disclaimers | Privacy Policy | Feedback
URL: http://www.paclii.org/PJDP/benchbooks/VAEGA_8_APPEALS.shtml