![]() |
[Home] [Databases] [WorldLII] [Search] [Help] [Feedback] [Report an error] [F.A.Q.] |
Pacific Judicial Development Program |
|
|
You are here: PacLII >> Pacific Judicial Development Program >> Benchbooks >> Samoa |
|
VAEGA V
AUALA O LE FAATINOGA
1. Upu Tomua
O
auala o le fa'agaioiga o le Faamasinoga o Fanua ma Suafa o lo'o aiaia i le
Tulafono o Fanua ma Suafa 1981.
I
soo se mataupu o faiga masani poo auala o le faatinoga ua le o aiaiaina, po o
pe'afai o le matua tausisia o soo se tulafono o faiga masani po o auala o le
faatinoga e ono fesilia'i pe le talafeagai, e mafai e le Faamasinoga ona ia
faia se auala ua ia manatu ua matua sili atu ona ogatasi ma le uiga tonu o le
mea moni ma tulaga talafeagai.
O
taualumaga e amataina e auala i talosaga ua saunia e le Resitara, o le ua tagi,
po o lana loia.
Ona o tagata uma e
iai se aia i se fanua po o se suafa matai ua fesiligia o le'a noatia i le
fa'aiuga a le Faamasinoga, e matua taua ai lava le fa'alauiloaina o taualumaga,
o lea la:
• ia
fa'aooina atu le talosaga i itu auai uma ua mautinoa;
• o talosaga uma ia fa'asalalauina i le nusipepa a le Malo o le Savali, ia aofia ai fa'amatalaga atoatoa ma le aso o le tauaofiaga a le Faamasinoga.
2. La'asaga a'o le'i Faia le Faamasinoga
O
lenei Vaega o lo'o fa'aalia ai la'asaga i le agai atu i le tauaofiaga a le
Faamasinoga.
2.1 La'asaga
a'o le'i faia le Faamasinoga mo Mataupu ua Finau
ai
O le ata fa'asinoala i itulau e
lua o soso'o atu nei o lo'o fa'aalia ai La'asaga a'o le'i faia le faamasinoga mo
mataupu ua finau ai.
La'asaga a'o le'i Faia Fa'amasinoga - Mataupu ua Finau ai
Faasinoala 5 La'asaga o le'i Faia Faamasinoga
2.2 La’asaga
a’o le’I Faia le Faamasinoga pe’a ua leai se
Finauga
Ua fa’aalia i le
faasinoala laasaga a’o le’i faia taualumaga pe’a ua leai se
finauga
Faasinoala Laasaga a’o le’i faia Faamasinoga 2
3. Fa'amatalaga Taiala i Taualumaga Eseese
O
itulau o lo'o soso'o atu nei ua fa'aagaga o ni fa'amatalaga taiala vave mo
ituaiga taitasi o taualumaga, ma auiliiliga:
• o
fea e maua mai ai le pule a le Faamasinoga;
• fa'apefea
ona amatalia taualumaga;
• o
ai e ono talosaga;
• o
le a le mea e ono mafai ona faia e le Faamasinoga;
• pe e iai se aia tatau e talosaga apili ai.
O isi taiala o lo'o
tu'uina atu i vaega ua talafeagai
ai.
3.1 Tagi
o Pulefaamau poo le Fa'amoemoe e Tofia - Ua Faatoai le Tetee
|
E mai fea
le pule a le Faamasinoga
|
s34(2).
|
|
|
|
|
Laasaga
a'o le'i faia le fa'amasionga:
|
Ua faailoaina i le Resitara
le tagi o le Pulefaamau po'o le
fa'amoemoe e tofia se tagata na te umiaina se igoa matai poo se suafa, ma totogi le totogi fuapauina - s14 Afai ua fa'amalieina le Resitara ua faamaoni le agaga ole tagi poo le faamoemoe ma ua totogi le totogi fuapauina, ona faasalalau lea e le Resitara le tagi poo le faamoemoe i ni faasalalauga sosoo se lua i le Savali ile faatulagana ua faatatauina, ia aofia ai le taimi ma le nofoaga e mafai ona fa'atoai iai faalavelave a i latou ua aafia - ss15, 16 I totonu o le 3 masina mai le ulua'i fa'asalalauga, e faia ai e se tagata ua aafia se tete'e - s16(2), ma ia faailoa atu i le Resitara faamatalaga (tu'ufofoga po'o le tusitusia) ma totogi le totogi fuapauina - s42(1) Saunia e le Resitara le talosaga (i le fa'atulagaga ua fa'atatauina) - ss17, 42(2) Faia e le Resitara laasaga mo le faaooina atu o le talosaga i itu auai taitasi o le taualumaga, e aofia se tusi samania i a i latou ua tetee e moomia ai lo latou auai i le faamasinoga s.45. Feutagai le Resitara ma le Peresetene ma fa'atulaga le taimi ma le aso o le faamasinoga - ss39, 42(5) Fa'asalalau e le Resitara i le Savali le fa'asilasilaga o le faamasinoga (le itiiti ifo i le 21 aso a'o le'i amataina le faamasinoga), ia faailoa atu ai: • le
taimi ma le nofoaga
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi, ma
• le
uiga o le fesoasoani o lo'o fia maua
- s40,41
|
|
|
|
|
O ai e
ono mafai ona talosaga?
|
Soo se Samoa ua aafia i le
tagi poo le tofiaga -
s17
|
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga:
|
Peresetene (poo se Sui
Peresetene) ma ia le i lalo ifo o le 4 Faamasino ma Faatono (ia le i lalo ifo o
le to'a 2 o i latou o Faamasino) -
s35
|
|
|
|
|
O le a le
mea e ono mafai ona faia e le Faamasinoga:
|
E mafai e le Faamasinoga ona
faia se poloaiga poo se fa'aaliga manino e faatatau i igoa, suafa ma fanua
faaleaganu'u -
34(2)
E mafai e le Faamasinoga ona faaiuina mataupu uma e tusa ai ma le mea ua ia manatu ua tonu ma talafeagai i le va o itu auai. E le noatiaina i latou i manaoga o talosaga - s37(2). |
|
|
|
|
E iai se
aia tatau e talosaga apili ai?
|
Ioe -
s76(1).
Ia maua mai le faatagaga a le Peresetene
-
s78
Manatua tapula'a i tupe totogi ma poloaiga-le-tumau - ss72, 49,50 Manatua le s71 o lo'o faapea mai e le mafai ona toe iloiloina seisi Faamasinoga faaiuga. Aepeita'i, e i ai mataupu na toe iloiloina ai e le Faamasinoga Maualuga fa'aiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa e faatatau i mataupu o aia tatau fa'amaufaailogaina. Silasila i le Vaega V111: Talosaga Apili, pito i lalo. |
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo
|
Silasila i le Vaega V1:
Tauaaoina o Taualumaga ma le Vaega V11: Faia o Fa'aiuga, pito i
lalo.
|
3.2 Tagi
o le Pulefaamau poo le Faamoemoe e Tofia - Leai se Tete'e
|
E mai fea
le pule a le Faamasinoga
|
s19.
|
|
|
|
|
La'asaga
a'o lei faia le Faamasinoga
|
Faailoaina mai i le Resitara
le tagi o le Pulefaamau poo le faamoemoe e tofia se tagata na te umiaina le
suafa matai, ma totogi le totogi fuapauina -
s14.
Afai ua faamalieina le Resitara e faamaoni le uiga o le tagi poo le faamoemoe ma ua totogiina le totogi fuapauina, ona ia fa'asalalauina lea o le tagi poo le faamoemoe ini faasalalauga sosoo se lua o le Savali i le fa'atulagaga ua faatatauina, e aofia ai le taimi ma le nofoaga e faatoai i ai faalavelave a i latou ua aafia - ss15,16. Afai ua leai se faalavelave na mauaina mai i totonu o le 3 masina mai le uluai fa'asalalauga, ona saunia lea, saini ma faatoai le talosaga e le Resitara mo le fa'amaoniaina e le Faamasinoga o le tagi poo le tofiaga - s18. Feutagai le Resitara ma le Peresitene ma faatulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39,42(5). Faasalalau e le Resitara le faasilasilaga o le faamasinoga, ia le itiiti ifo ma le 21 aso a'o lei amataina le faamasinoga, faailoa atu ai: • le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi, ma o le uiga o le fesoasoani o fia maua -
ss40,41;
|
|
|
|
|
O ai e
ono mafai ona Talosaga?
|
Soo se tagata ua faia se
tagi o se Pulefaamau poo le faailoa atu o se faamoemoe e tofia e amatamea, ae o
le Resitara e na te fa'atoaiina le talosaga -
s18.
|
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga
|
Ua na o le Peresitene (poo
se Sui Peresitene) -
s19(1).
|
|
|
|
|
O le'a le
mea e ono mafai ona faia e le Faamasinoga
|
Faamaonia le tagi poo le
tofiaga, atoa poo vaega, faatasi ai poo e aunoa ma se fetuunaiga -
s19(1),
e ui o se tasi poo se tofiaga fuafuaina ua faamaoniaina e le Faamasinoga e ono
mafai ona faaleaogaina ona o se mea ua sese, amioga e le tusa ai po o se
talitonuga e le lelei -
s19(2).
|
|
|
|
|
E i ai se
aia tatau e talosaga apili ai?
|
Ioe -
s76(1).
Ia maua mai le faatagaga a le Peresitene -
s78.
Manatua
soo se tagi poo se tofiaga ua faamaoniaina i lalo o le s19 e ono mafai ona
faaleaogaina ona o:
• se
mea ua sese;
• se
amioga e le tusa ai;
• se
talitonuga e le lelei;
Manatua tapula'a e faatatau i tupe totogi ma poloaiga le tumau - ss72,49,50. Manatua le s71 o loo faapea mai e le mafai e seisi Faamasinoga ona toe iloiloina faaiuga. Aepeita'i, e iai ni faamasinoga na toe iloiloina ai e le Faamasinoga Maualuga faaiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa e faatatau i mataupu o aia tatau fa'amaufa'ailogaina. Silasila i le Vaega V111: Talosaga apili, pito i lalo |
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo
|
Silasila i le Vaega V1:
Tauaaoina o Taualumaga ma le Vaega V11: Faia o Faaiuga, pito i
lalo
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3.3 Talosaga
Apili mai Faaiuga o Fono a Nuu
|
Mai fea
le pule a le Faamasinoga
|
s11(1)
Tulafono o Fono a Nu'u 1990
|
|
|
|
|
Laasaga
ao lei faia le Faamasinoga
|
Fa'atino e Fono a Nu'u lo
latou malosiaga fa'a-le-tulafono/pule ia tusa ai ma aganuu ma agaifanua a le
nu'u, e aofia ai:
• le
faia o tulafono mo le tausia o le tumama ma fa'atatau i le atiinaa'e o atinae
tau i le tamaoaiga - tusa lava pe le o se vaega o a latou aganu'u ma
agaifanua;
• faasalaga;
O se tagata ua faasalaina e faailoa mai i le Resitara le mataupu o le talosaga Apili tu'ufofoga pe tusitusia - ss11(7) Tulafono o Fono a Nuu 1990, s42(1) Saunia e le Resitara le talosaga (i le faatulagaga faatatauina) - s42(3) Faia e le Resitara la'asaga mo le fa'aooina atu o le talosaga i itu auai taitasi o le taualumaga, e aofia ai se tusi Samania ia i latou ua tete'e e moomia lo latou auai i le faamasinoga - s45 Feutagai le Resitara ma le Peresitene ma faatulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39, 42(5) Faasalalau e le Resitara le faasilasilaga i le Savali (ia le itiiti ifo ma le 21 aso a'o lumanai le faamasinoga), e faailoa atu ai: • le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi, ma
• le
uiga o le fesoasoani o fia maua -
ss40,41
|
|
O ai e
ono mafai ona talosaga?
|
Soo se tagata ua aafia i le
faaiuga a se Fono a Nuu (aofia ai faasalaga)
-s11(1)
Tulafono o Fono a Nuu
1990
|
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga
|
Peresitene (poo se Sui
Peresitene) ma ia le itiiti ifo i le 4 faamasino ma faatonu (ia le itiiti ifo i
le to'a 2 o i latou o faamasino) -
s35
|
|
|
|
|
O lea le
mea e ono mafai e le Faamasinoga ona fai
|
E ono mafai e le Faamasinoga
ona:
• talia
le apili ma soloia ai loa ma faaleaogaina le uluai fa'aiuga;
• teena
le apili;
• faafoi
le faaiuga i le Fono a Nuu mo le toe iloiloina. Manatua e leai se aia tatau e
toe talosaga apili ai faasaga i le faaiuga a le Fono a Nu'u pe'a ua faafoi e le
Faamasinoga mo le toe iloiloina.
E ono mafai ona faaiuina e le Faamasinoga e tusa ma talosaga ua i ona luma, poo e tusa ai ma le mea ua ia manatu ua tonu ma talafeagai i va o itu auai - s37(2) MANATUA: e leai se malosiaga po o se pule a le Faamasinoga e tu'u atu ai se fa'asalaga poo se sala po o le suia o se fa'asalaga po o se sala i seisi faasaga po o se sala i faamasinoga o apili faasaga i fa'aiuga o Fono a Nu'u - s11(6) Tulafono o Fono a Nu'u |
|
|
|
|
E iai se
aia tatau e apili ai?
|
Ioe -
s76(1).
Ia maua mai le faatagaga a le Peresetene -
s78
Silasila i le s11(6) Tulafono o Fono a Nu'u mo le tulaga e le mafai ai ona apili. Manatua tapula'a e faatatau i tupe totogi ma poloaiga-le-tumau- ss72,49,50 Manatua le s71 o loo fa'apea mai e le mafai i seisi Faamasinoga ona toe iloiloina faaiuga. Aepeitai, e iai faamasinoga na toe iloiloina ai e le Faamasinoga Maualuga fa'aiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa faatatau i mataupu o aia tatau fa'amaufa'ailogaina. Silasila i le Vaega VIII: Apili, pito i lalo |
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo
|
Silasila i le Vaega VI:
Taua'aoina o Taualumaga ma le Vaega VII: Faia o Fa'aiuga, pito i
lalo.
|
3.4 Tofiaga
o Igoa ma Suafa
|
Mai fea
le pule a le Faamasinoga
|
s34(2);
s23
|
|
|
|
|
La'asaga
ao le'i faia le Faamasinoga
|
I totonu o le 7 aso o le
faia o le saofai faaleaganu'u, e tatau ai e le fa'atoa tofia ona faailoa atu i
le Pulenu'u ma le Resitara i se tusitusiga -
s23(1)
I totonu o le 14 aso ua ia
silafiaina le faia o le saofa'i fa'aleaganu'u, e tatau ai i le Pulenuu ona
faamautinoa o le suafa e faasino tonu ile nu'u, ma fa'amaumau fa'amatalaga o le
tofiaga (ia teu se ata mo le 10 tausaga). Ia tu'uina atu se ata i le ua tofia
ae faao'o atu le Resitara le ulua'i itulau -
s23(2).
Faasalalau e le Resitara
fa'amatalaga o le tofiaga i ni fa'asalalauga sosoo e 2 o le Savali, e aofia ai
se fa'asilasilaga e fa'atatauina ai le taimi ma le nofoaga e mafai ona fa'atoai
iai ni tete'e i le tofiaga (le itiiti ifo ma le 3 masina mai le aso o le uluai
fa'asalalauga) -
s23(4),
s16
Leai se
tete'e:
Afai ua fa'amalieina le Resitara o: • le
suafa e fa'asino tonu i le nu'u
• le
saofai faaleaganu'u na fa'atinoina
• tofiaga
ua fa'amalieina aganu'u ma agaifanua,
ona tu'uina atu lea e le
Resitara o se tusi-faamaoni i le faato'a tofia ma tu'u lona suafa i le
Tusi-faamau o Matai -
s23(6).
Leai ni taualumaga i luma o le Faamasinoga.
Ua
fa'atoai se tete'e:
So'o se Samoa e iai sana aia faamaoni e mafai ona ia fa'ailoa atu i le Resitara le mataupu o lana tete'e tu'u fofoga pe tusitusia - s42(1). Saunia e le Resitara le talosaga (i le fa'atulagaga fa'atatauina) - s42(2). Saini, tauto ma fa'atoai le talosaga e le ua tagi - s42(3). Faia e le Resitara laasaga mo le faaooina atu o le talosaga i itu auai taitasi o taualumaga, e aofia ai se tusi samania ia i latou ua tete'e e mo'omia ai lo latou auai ane i le faamasinoga - s45. Feutagai atu le Resitara i le Peresetene ma fa'atulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39, 42(5). |
|
|
Fa'asalalau e le Resitara le
fa'asilasilaga o le faamasinoga i le Savali (le i lalo ifo o le 21 aso ao
lumanai le faamasinoga, e fa'ailoa atu ai:
• le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi; ma
• le
uiga o le fesoasoani e fia maua -
ss40,41.
Leai se tetee, ae ua le fa'amalieina le Resitara: Afai ua leai se tetee ua mauaina i totonu o le taimi fa'atapula'aina ae ua le fa'amalieina le Resitara e fa'apea: • o
le suafa e faasino tonu i le nu'u; po o
• na
faia le saofai fa'aleaganu'u; po o
• ua
fa'amalie e le tofiaga aganu'u ma agaifanua,
ona tusi atu lea e le o se
fa'aaliga i le ua tofia' ua ia le faamaonia le amanaiaina o le tofiaga (ma ia
mautinoa o le'a tu'uina igoa i le Resitara o Matai) -
s23(6),
s23(9).
I totonu o le masina e 1 o lona mauaina o le fa'aaliga, afai e mana'o le ua tofia e toe iloiloina le fa'aiuga a le Resitara e le Faamasinoga, ona ia fa'ailoa lea i le Resitara fa'amalamalamaga o le mataupu (tu'ufofoga pe tusitusia) ma totogi le totogi fuapauina - s42(1). Saunia e le Resitara le talosaga (i le fa'atulagaga fa'atatauina) - s42(2). Saini, tauto ma fa'atoai le talosaga e le na tagi - s42(3); s23(8). Faia e le Resitara laasaga mo le faaooina atu o le talosaga i itu auai taitasi o le taualumaga, e aofia ai se tusi samania ia i latou ua tete'e e mo'omia ai lo latou auai ane i le faamasinoga - s45. Feutagai le Resitara ma le Peresetene ma fa'atulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39, 42(5). Fa'asalalau
e le Resitara le fa'asilasilaga o le faamasinoga i le Savali (le itiiti ifo ma
le 21 aso ao lumana'i le faamasinoga) e fa'ailoa atu ai:
• le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi; ma
• le
uiga o le fesoasoani ua fia maua -
ss40, 41
|
|
|
|
|
O ai e
ono mafai ona talosaga?
|
Ua
fatoa'i tetee:
Soo se Samoa e iai sana aia faamaoni - s34(2); Soo se Samoa ua aafia - s16(2). Leai se tetee, ae ua le faamalieina le Resitara: O le ua tofia - s23(7). |
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga:
|
Resitara (poo se Sui
Peresetene) ma ia le itiiti ma le 4 faamasino ma faatonu (ia le itiiti ma le
to'a 2 o i latou o faamasino) -
s35.
|
|
|
|
|
O lea le
mea e ono mafai ona faia e le Faamasinoga:
|
E mafai ona faia e le
Faamasinoga se poloaiga poo se fa'aaliga manino faatatau i igoa, suafa ma fanua
fa'aleaganu'u -
s34(2).
E mafai e le Faamasinoga ona faaiuina mataupu uma ia tusa ai ma le mea ua ia manatu ua tonu ma talafeagai i le va o itu auai. O le'a le noatiaina i latou i manaoga o le talosaga - s37(2). |
|
|
|
|
E iai se
aia tatau e apili ai:
|
Ioe
-
s76(1).
Ia maua mai le fa'atagaga a le Peresetene -
s78.
Manatua
tapula'a faatatau i tupe totogi ma poloaiga-le-tumau -
ss72, 49,
50.
Manatua
le
s71
o lo'o fa'apea mai e le mafai ona toe iloiloina e seisi Faamasinoga fa'aiuga.
Aepeita'i, e iai faamasinoga na toe iloiloina ai e le Faamasinoga Maualuga
fa'aiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa fa'atatau i mataupu o aia tatau
fa'amaufa'ailogaina.
Silasila i le Vaega VIII:
Apili, pito i lalo
|
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo:
|
Silasila i le Vaega VI:
Tauaaoina o Taualumaga ma le Vaega VII: Faia o Faaiuga, pito i lalo
|
3.5 Soo se isi mataupu faatatau i: Igoa po o Suafa ma Fanua faaleaganu'u
|
Mai fea
le pule a le Faamasinoga
|
s34(2)
|
|
|
|
|
Laasaga
ao le'i faia le Faamasinoga:
|
Soo se finauga ua ali'ae
faatatau i igoa ma suafa, po o fanua fa'aleaganu'u, ua le mafai ona masuiga
malie i le va o itu auai.
Soo se tagata ua iai se aia faamaoni ma ua mana'o e iloilo e le Faamasinoga le mataupu ia faailoa atu tu'ufofoga pe tusitusia o le mataupu ua finau ai i le Resitara - s42(1). Saunia e le Resitara le talosaga (i le fa'atulagaga fa'atatauina) - s42(2). Saini, tauto ma faatoai le talosaga e le ua tagi. Faia e le Resitara laasaga mo le fa'aooina atu ole talosaga i itu auai taitasi o taualumaga, e aofia ai se tusi samania ia i latou ua tetee e moomia ai lo latou o'o ane i le faamasinoga - s45. Feutaga'i le Resitara ma le Peresetene ma faatulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39, 42(5). Fa'asalalau e le Resitara le fa'asilasilaga o le faamasinoga i le Savali (le itiiti ma le 21 aso ao lumanai le faamasinoga) e faailoa atu ai: • le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi; ma
• le
uiga o le fesoasoani ua fia maua -
ss40, 41
|
|
|
|
|
O ai e
ono mafai ona talosaga:
|
Soo se Samoa ua iai sana aia
faamaoni -
s42(1).
|
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga:
|
Peresetene (po o se Sui
Peresetene) ma e le itiiti ma le toa 4 faamasino ma faatonu (e le itiiti ma le
toa 2 o i latou o faamasino) -
s35.
|
|
|
|
|
O lea le
mea e ono mafai ona Faia e le Faamasinoga:
|
E mafai e le Faamasinoga ona
faia se poloaiga poo se fa'aaliga manino faatatau i igoa, suafa ma fanua
faaleaganu'u -
s34(2).
E mafai ona fa'aiuina e le Faamasinoga mataupu uma ia tusa ai ma le mea ua ia manatu ua tonu ma talafeagai i le va o itu auai. E le noatiaina i latou i manaoga o le talosaga - s37(2). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
E iai se
aia tatau e apili ai?
|
Ioe -
s76(1).
Ia maua mai se faatagaga a le Peresetene -
s78.
Manatua tapulaa faatatau i tupe totogi ma poloaiga le tumau - ss72,49,50. Manatua le s71 o lo o faapea mai e le mafai ona toe iloiloina e seisi Faamasinoga faaiuga. Aepeitai, ua i ai faamasinoga na toe iloilo ai e le Faamasinoga Maualuga faaiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa faatatau i aia tatau fa'amaufa'ailogaina. Silasila i le Vaega V111: Apili, pito i lalo. |
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo
|
Silasila i le Vaega V1:
Tauaaoina o Taualumaga ma le Vaega V11: Faia o Faaiuga, pito i
lalo.
|
|
|
|
3.6 Tuu eseina o se igoa po o se suafa mai le Tusi - faamau o Matai
|
Maifea le
pule a le Faamasinoga:
|
s42(2):
s22
|
|
|
|
|
Laasaga
ao lei faia le Faamasinoga
|
Afai ua faamalieina le
Resitara o se tofiaga o lo o i ai sa le'i faia e tusa ai ma aganuu ma agaifanua,
ona ia saunia lea, saini ma faatoai se talosaga mo le iloiloina e le Faamasinoga
po ua tatau po ua le tatau ona tu'ueseina le igoa po'o le Suafa mai le
Tusifaamau o Matai -
s22(4):
s42.
Faailoa atu e le Resitara i se tusitusiga le ua "tuueseina" lona suafa le tu'ueseina faatasi ai ma mafuaaga (pe'afai o soifua pea) - s22(8). Faia e le Resitara laasaga o le faao'oina atu o le talosaga i itu auai taitasi o le taualumaga, e aofia ai ma se tusi samania ia i latou ua tetee e moomia ai i latou e o'o ane i le faamasinoga - s45. Feutagai le Resitara ma le Peresitene ma faatulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39,42(5). Faasalalau e le Resitara le faasilasilaga o le faamasinoga i le Savali (le itiiti ma le 21 aso ao lumanai le faamasinoga), e faailoa atu ai: • le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi, ma
• le
fesoasoani ua fia
maua -
ss40,41
I totonu o le masina e 1 o le mauaina o le faaaliga, ia faailoa mai i le Resitara e tagata ua "tu'ueseina" e faapea ua mananao e talosaga i le Faamasinoga (tu'ufofoga pe tusitusia) faasaga i le faaiuga a le Resitara i le tuueseina o latou igoa poo suafa - s22(9); s42(1). Saunia e le Resitara talosaga (i le faatulagaga faatatauina) - s42(2) Saini, tauto ma faatoai le talosaga e le ua tagi - s42(3). |
|
|
|
|
O ai e
ono mafai ona talosaga?
|
O le Resitara ma le tagata
ua "tu'ueseina" -
ss22(8)
ma le
(9)
|
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga
|
Peresetene e seei toatasi -
s22(9).
|
|
O lea le
mea e ono mafai ona faia e le Faamasinoga
|
E mafai e le Faamasinoga ona
faia se poloaiga poo se faaaliga manino faatatau i igoa, suafa ma fanua
faaleaganuu -
s34(2).
E mafai e le Faamasinoga ona faaiuina mataupu uma ia tusa ai ma le mea ua ia manatu ua tonu ma talafeagai i le va o itu auai. E le noatiaina i latou i manaoga o le talosaga - s37(2). |
|
|
|
|
E i ai se
aia tatau e apili ai?
|
Ioe -
s76(1).
Ia maua mai le faatagaga a le Peresitene
-
s78.
Manatua tapulaa faatatau i tupe totogi ma poloaiga le tumau - ss72,49,50. Manatua le s71 o lo o faapea mai o faaiuga o le'a le mafai ona toe iloiloina e seisi Faamasinoga. Aepeitai, ua i ai faamasinoga na toe iloiloina ai e le Faamasinoga Maualuga faaiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa i mataupu faatatau i aia tatau fa'amaufa'ailogaina. Silasila i le Vaega V111: Apili, pito i lalo |
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo
|
Silasila i le Vaega V1:
Tauaaoina o Taualumaga ma le Vaega V11: Faia o Faaiuga, pito i
lalo.
|
3.7 Faaaliga Manino o se Fanua o le Fanua Fa'aleaganu'u
|
Mai fea
le pule a le Faamasinoga
|
s9.
|
|
|
|
|
Laasaga
a'o lei faia le faamasinoga
|
Soo se tagata po o alii ma
faipule e mafai ona faia se tagi i se aia faamaoni
i:
• fanua
umia saoloto;
• fanua
ua le mautinoaina lona tulaga moni po o se fanua faaleaganuu po o se fanua umia
saoloto.
Faailoa i le Resitara faamatalaga o le tagi (tu'ufofoga pe tusitusia) ma totogi le totogi fuapauina - s9(1): s42(1). Faasalalau e le Resitara le talosaga i ni faasalalauga sosoo se 2 i le Savali, ia tuuina atu ai le faasilasilaga o le taimi ma le nofoaga mo le faatoaiga o tetee (le itiiti ma le 3 masina mai le uluai faasalalauga) - s9(2). Faia e le Resitara laasaga mo le faaooina atu o le talosaga i itu auai taitasi o le taualumaga, e aofia ai e tusi samania ia i latou ua tetee e moomia ai lo latou o'o ane i le faamasinoga - s45. Feutagai le Resitara ma le Peresitene ma faatulaga le taimi ma le nofoaga o le faamasinoga - ss39,42(5). Faasalalau e le Resitara le faasilasilaga o le faamasinoga i le Savali (le itiiti ma le 21 aso ao lumanai le faamasinoga), ia faailoa atu ai: • le
taimi ma le nofoaga;
• igoa
o itu auai i talosaga taitasi, ma
• le
uiga o le fesoasoani o fia maua -
ss40,41
|
|
|
|
|
O ai e
ono mafai ona talosaga?
|
Soo se tagata po o alii ma
faipule o se nuu ua tagi i se aia faamaoni i se fanua umia saoloto po o se fanua
ua le mautinoaina lona tulaga po o se fanua faaleaganuu po o se fanua umia
saoloto -
s9(1).
|
|
|
|
|
Faavaeina
o le Faamasinoga
|
Peresitene (po o se Sui
Peresitene) ma ia le itiiti ma le 4 faamasino ma faatonu (e le itiiti ma le toa
2 o i latou o faamasino) -
s35.
|
|
|
|
|
O lea le
mea e ono mafai ona fai e le Faamasinoga
|
Faia (po o le le faia) o se
faaaliga manino e faapea o
le
fanua faaleaganuu, i se maliega -
s9;
s34(2).
Manatua e mafai foi e le Faamasinoga: • ona
iloiloina i seisi taualumaga e ese mai ai le mataupu e uiga i le suafa matai poo
le pule ina ua tuanai le faia o se faaaliga manino -
s9(7).
• ona
tolopo taualumaga ina ia mafai ai e le ua tetee ona faia se tagi o se aia
faamaoni o le umia saoloto i le Komisi o Suesuega o pule o Fanua, ma talia ai se
faaiuga -
s9(6).
Manatua tapulaa o le malosiaga fa'a-le-tulafono o le Faamasinoga i ss9(3) ma le (4) - o lona uiga moni, o tagata uma ua i ai se aia faamaoni i le fanua e tatau ona malilie i se faaaliga manino e faapea o le fanua o le fanua faaleaganuu (vagana ai pe'afai o la latou tagi i se aia umia saoloto ua teenaina e le Komisi - s9(5). |
|
|
|
|
E i ai se
aia tatau e apili ai?
|
Ioe -
s76(1).
Ia maua mai le faatagaga a le Peresitene
-
s78.
Manatua tapulaa o tupe totogi ma poloaiga le tumau - ss72,49,50. Manatua le s71 o lo o faapea mai o faaiuga e le mafai ona toe iloiloina e seisi Faamasinoga. Aepeitai, e i ai faamasinoga na toe iloiloina ai e le Faamasinoga Maualuga faaiuga a le Faamasinoga o Fanua ma Suafa faatatau i mataupu o aia tatau faamaufaailogaina. Silasila i le Vaega V111: Apili, pito i lalo |
|
|
|
|
Taiala
Faaopoopo
|
Silasila i le Vaega V1:
Tauaaoina o Taualumaga ma le Vaega V11: Faia o Faaiuga, pito i
lalo.
|